X
Narodowy Spis Powszechny Ludnoci i Mieszka 2021
RSS facebook
BIP Biuletyn Informacji Publicznej

eUrząd

ePUAP
Znajdź żłobek

Pogoda Serwis pogodowy IMGW
Miejski Ośrodek Kultury
Miejska Biblioteka Publiczna
Miejskie Centrum Sportu i Rekreacji
MMKS Nowy Targ
Nowy Targ - stolica Podhala miasto z 670-letnią historią, określane przez wszystkich Górali jako Miasto.

» więcej o mieście

Nasze Osiągnięcia

ISO9001:2015

#ekoLiderzy2018

JP II Nowy Targ
Nad Dunajcem
Album-Ocalic
NT Szlak Rowerowy
Rowerowy Nowy Targ
PAP Samorząd
Miejska Orkiestra
nowytarg24.tv
PPUZ
NFOŚiGW
Czyste spalanie
Amazonki
Fundacja im. A. Worw
Aeroklub
WKU Nowy Targ
Pakiet dla średnich
Malopolska

Google Translate - tłumaczenie maszynowe strony:

           
Aktualnie stronę ogląda osób: 200
Kompania wysokogórska - inauguracja cyklu wykładów w Bursie Gimnazjalnej
Kompania wysokogórska - inauguracja cyklu wykładów w Bursie Gimnazjalnej
Fot. Zbiory PTH o/Nowy Targ

Polskie Towarzystwo Historyczne w Nowym Targu oraz Towarzystwo Bursy Gimnazjalnej im. dr Jana Bednarskiego rozpoczęło kolejną IV już edycję cyklu otwartych wykładów pod wspólnym hasłem "Wieczorne spotkania w Bursie Gimnazjalnej w historia, kulturą i tradycją w tle". Wzorem lat ubiegłych na comiesięcznych spotkaniach poruszana będzie różnorodna tematyka. Uczestnicy wykładów będą mogli zapoznać się m.in. dziejami zamków, kaszteli i dworów obronnych w dolinie Dunajca i Popradu, emigracją zarobkową do Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej na przełomie XIX/XX, Towarzystwem Gimnastycznym "Sokół", historią polskiego guzika wojskowego czy zapoznać się z sylwetką dr Władysława Mecha.

Cykl wykładów jest jednym z kilku przedsięwzięć jakie PTH i TBG zaplanowały na 2012 r., w którym to Bursa Gimnazjalna w Nowym Targu obchodzić będzie jubileusz 100-lecia swego powstania. Oprócz wspomnianych wykładów kontynuowany jest także program badawczy dokumentujący działalność Bursy i Towarzystwa. We wtorkowym spotkaniu uczestniczył m.in. Marek Fryźlewicz Burmistrz Miasta Nowego Targu, który rokrocznie dofinansowuje organizację wykładów w nowotarskiej Bursie.

Na inaugurację cyklu wykładów wystąpił Wykłady dr. Jerzy M. Roszkowski, pracownik Muzeum Tatrzańskiego w Zakopanem. Wygłosi on referat zatytułowany „Ochotnicze formacje Brygady Podhalańskiej na Podtatrzu 1919-1920”. Prelekcja wraz z pokazem multimedialnym dotyczyć organizowania, wyposażenia i szkolenia trzech jednostek wojskowych: Kompanii Wysokogórskiej, Legii Spisko-Orawskiej oraz Tajnej Organizacji Wojskowej. Przedstawiony został ich udział w działaniach zbrojnych na południowym pograniczu Polski, a także sylwetki dowódców: gen. Andrzeja Galicy, płk. Władysława Ziętkiewicza, por. Wendelina Dziubka i por. Władysława Lorencowicza. W trakcie wykładu autr zaprezentował szereg unikatowych niepublikowanych dotąd archiwalnych fotografii i dokumentów pochodzących z kolekcji Muzeum Tatrzańskiego a także ze zbiorów prywatnych

Najwięcej miejsca w swoim wystąpieniu poświęcił dr Jerzy M. Kompanii Wysokogórskej, formacji wojskowej która powstała na początku 1919 przy Brygadzie Strzelców Podhalańskich, z siedzibą w Zakopanem, z zadaniem strzeżenia granicy w Tatrach i na Podtatrzu. Inicjatywa utworzenia takiej formacji wyszła pod koniec 1918 z grona członków AZS w Krakowie (m.in. Jana Gadomskiego). Zwrócono się z tą inicjatywą do dowódcy Brygady Strzelców Podhalańskich, płk. Andrzeja Galicy, który już przed 16 stycznia 1919 powołał do życia Kompanię Wysokogórską.

Pierwszym dowódcą K.W. został kpt. Władysław Ziętkiewicz, a służyli w niej taternicy, narciarze i górale podhalańscy, przeniesieni tu z innych formacji wojskowych lub ochotnicy, w tym wielu członków AZS, STTT i SNTT, m.in. Franciszek Bujak, Stanisław Faecher, Józef FudAkowsk, Eugeniusz i Wiktor Kalicińscy, Bogdan Krzemieński, Ludwik Leszko, Bolesław Macudziński, Stanisław Mierczyński, Jan Gwalbert Henryk Pawlikowski, Stanisław Piasecki, Zdzisław Rittersschild, bracia Aleksander i Kazimierz Schiele, Wilhelm Smluchowski, Mieczysław Świerz, Urban, Kazimierz Wąsowicz, a jako sanitariuszki Zofii Hołubianka (późniejsza geografka Hołub-Pacewiczowa) i Ela Michalewska (potem żona W. Ziętkiewicza).

Z wymienionych niektórzy pełnili funkcje instruktorów narciarskich lub taternickich. Stałym miejscem pobytu Komp. Wysokogórska było Zakopane (na Bystrem), ale patrole czy większe grupy spędzały dużo czasu w Tatrach, zwłaszcza Przy Morskim Oku Morskim Oku.

Poza działalnością ściśle wojskową wraz ze szkoleniem narciarskie i taternickie, Komp. Wysokogórska zabiegała o ochronę kozic i świstaków, naprawiała zniszczone w czasie wojny ścieżki i schroniska tatrzańskie, pomogła zbudować skocznię narciarską w Dolinie Jaworzynce i organizować zawody narciarskie, przeprowadzała akcje ratunkowe w Tatrach itd.

Żołnierze i oficerowie brali udział w przejściach taternickich, głównie w okolicy Morskiego Oka pod przewodnictwem M. Świerza, także zimą (np. w 1920 na Kościelec). Jednym z instruktorów narc. Był Z. Rittersschild, który w zimie 1921 przeprowadził na nartach duży oddział przez Szpiglasową Przełęcz. Były też przejścia narciarskie przez Zawrat i Opalone do Morskiego Oka, przez Czerwone Wierchy, na Wielka Kopę Koprową, przez Zawory i Wrota Chałubińskiego do Morskiego Oka, i in. Członkowie Komp. Wysokogórska poza zajęciami służbowymi chodzili na trudniejsze wspinaczki, jak pn. ścianą Mięguszowieckiego Szczytu, pd. Ścianą Zamarłej Turni (VI wejście), pd. Ścianą Żabiego Konia.

Najważniejsza akcja wojskowa Komp. Wysokogórska w Tatrach odbyła się w czerwcu 1919. Był to okres ofensywy Węgierskiej Republiki Rad, kiedy wojska węgierskie zajęły dużą część Słowacji, a niektóre wojskowe oddziały czechosłowackie cofając się przekroczyły granicę polską i złożyły broń. Przy nieustalonej i nieznanej bliżej sytuacji na Spiszu, pol. władze wojsk. wydały rozkaz marszu K.W. na Spisz.

Komp. Wysokogórska przemaszerowała z Zakopanego przez Łysą Polanę, Jaworzynę Spiską i Przełęcz pod Kopą aż do Matlar, nie napotykając nigdzie ani celników, ani żołnierzy czechosłowackich. W Matlarach w nocy słyszano odległe strzały, ale (wbrew wiadomościom w literaturze) żadnego zbrojnego zajścia nie było.

Rano przyszli do Matlar parlamentariusze od czechosł. oddziału wojsk. w Tatrzańskiej Łomicy i uzgodnili z dowódcą Komp. Wysokogórska, że nie posunie się ona poza Matlary i Biała Spiska. Ponadto czechosł. wojskowi udostępnili dowódcy K.W. swoje środki łączności, aby mógł on się porozumieć z pol. władzami wojsk. w Warszawie. Stamtąd przyszedł rozkaz, aby Komp. Wysokogórska wróciła do Zakopanego, toteż nast. dnia K.W. odmaszerowała z Matlar przez Zdziar i Jaworzynę Spiską (wspólnie z celnikami czechosł.) na Łysą Polanę.

W lecie 1920 Komp. Wysokogórska udała się na front wojny pol. -radz., zostawiając tylko jeden pluton (z ppor. M. Świerzem) do patrolowania granicy na Łysej Polanie i Molkówce. W lecie 1921 K.W. została rozwiązana, a następnie w różnej formie i pod rozmaitymi nazwami na nowo tworzona. Jej późniejszą siedzibą były baraki na Groniu koło Kir we wsi Kościelisko, a ostateczna likwidacja tej formacji wojsk. nastąpiła ok. 1931.

Projekt wykładów dofinansowany jest przez Urząd Miasta Nowego Targu

Foto: Arch. PTH

Print Informacja z dnia 02-03-2012, opublikowana przez: Mariusz Foryt była czytana 3358 razy
Źródło: Nadesłane   więcej z tej kategorii (Nadesłane)

Podobne wiadomości:









Urząd Miasta Nowy Targ, 34-400 Nowy Targ ul. Krzywa 1, tel. 18 2611200
© 2009 Informatyka - Jeżeli widzisz błąd na stronie napisz o tym do nas
Polityka cookies i innych podobnych technologii
Klauzula informacyjna RODO
Deklaracja Dostępności
SLE