Informacja
o stanie mienia komunalnego
Gminy Miasta Nowego Targu

za okres sprawozdawczy od 1.10.2004r. do 30.09.2005r.

Mieniem komunalnym jest własność i inne prawa majątkowe gminy oraz związku gmin, a także mienie innych komunalnych osób prawnych (np. spółek komunalnych). Podstawowym składnikiem mienia komunalnego są nieruchomości gruntowe oraz majątek trwały w postaci budynków i budowli. W skład mienia gminnego zaliczamy również pozostałe rzeczowe aktywa trwałe (środki trwałe i inwestycje nie zakończone), należności długoterminowe, inwestycje finansowe długoterminowe (m. in. akcje i udziały w innych jednostkach, długoterminowe rozliczenia międzyokresowe. Uzupełniającym składnikiem mienia komunalnego są tzw. aktywa obrotowe, a więc zapasy materiałowe, należności krótkoterminowe oraz środki pieniężne.

Tak zaprezentowane poszczególne składniki aktywów, będą zawierać informacje o całym majątku Gminy Miasta Nowego Targu w układzie jednostek organizacyjnych, które gospodarują lub użytkują ten majątek.

Ważną kwestią w prezentacji majątku gminy jest metoda wyceny poszczególnych składników majątkowych. Chodzi o to, aby jak najbardziej precyzyjnie, jednoznacznie i porównywalnie określić wartość składników majątkowych prezentowanych w informacji o stanie mienia komunalnego gminy. Wydaje się, że jedyną metodą będzie metoda określona w przepisach ustawy o rachunkowości, a więc metoda wyceny bilansowej. Tak pokazana wartość majątku gminy będzie wynikała z podstawowej dokumentacji, jaką każda jednostka organizacyjna prowadzi tj. z ksiąg rachunkowych. W przypadku zbycia lub nabycia środka trwałego istnieje obowiązek opracowania za każdym razem operatu szacunkowego przez uprawnionego biegłego.

Nabycie mienia przez gminę następuje w szczególności przez:

  • komunalizację - nabycie własności w miejsce Skarbu Państwa na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 roku - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym, który jest podstawowym aktem regulującym przekształcenia własnościowe w relacji Skarb Państwa - gminy.
    Nabycie własności nieruchomości w trybie ustawy z dnia 10 maja 1990 roku następuje w drodze decyzji Wojewody i dotyczy w szczególności:
    • nabycia z mocy prawa własności nieruchomości, które w dniu 27 maja 1990 roku były w dyspozycji terenowego organu administracji państwowej, były w zarządzie jednostek i zakładów podporządkowanych radom narodowym lub t.o.a.p. lub należały do przedsiębiorstw państwowych gdzie organem założycielskim był t.o.a.p., a także grunty oddane w użytkowanie i użytkowanie wieczyste.
    • przekazania jako mienia komunalnego, nieruchomości niezbędnych do wykonywania zadań gminy oraz związanych z realizacją tych zadań.
  • w wyniku prowadzonej własnej działalności gospodarczej (nabywanie nieruchomości przez zakup, zamiany itp.) oraz szeroko rozumianej działalności inwestycyjnej.
  • na podstawie decyzji administracyjnych (np. wywłaszczenie, nabywanie gruntu pod drogi przy zatwierdzaniu podziałów nieruchomości) oraz innych czynności prawnych (np. pierwokup, zasiedzenie)
  • innych przepisów - np. przejęcie przedszkoli, szkół podstawowych.

W ostatnim okresie powstały nowe uregulowania prawne pozwalające na regulacje prawne ulic gminnych oraz zwiększenie zasobu nieruchomości gminom, a dotyczy to w szczególności:

  • art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 roku - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, gdzie gminy z mocy prawa stały się właścicielem z dniem 1 stycznia 1999 roku ulic pozostających we władaniu gminy, a nie stanowiących ich hipotecznej własności.
  • art. 13 ustawy z dnia 19 października 1991 roku o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (zmieniony ustawą z dnia 21 stycznia 2000 roku o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem administracji publicznej), gdzie gminy z mocy prawa stały się właścicielem z dniem 1 lipca 2000 roku nieruchomości rolnych nie przekazanych do Zasobu lub Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa.

Gmina Miasto Nowego Targu dysponuje nieruchomościami zabudowanymi i nie zabudowanymi o łącznej powierzchni 396,67 ha, z czego do 365,20 ha posiada prawo własności, do 6,93 ha posiada prawo użytkowania wieczystego, a w stosunku do dalszych 24,54 ha prowadzi się postępowanie komunalizacyjne. Postępowanie komunalizacyjne dotyczy w szczególności ulic miejskich oraz terenów rolnych nie przekazanych do Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa.

Prawa do nieruchomości zostały przedstawione w tabeli nr 1 wraz z zagospodarowaniem gruntów komunalnych wg form władania, gdzie podstawową formą trwałego władania jest użytkowanie wieczyste stanowiące 29,2 % posiadanych gruntów. Gminny zasób nieruchomości obejmuje pozostałe 70,8 % gruntów będących co powierzchniowo stanowi 280,93 ha.

Obecnie Gmina jest właścicielem lub użytkownikiem wieczystym 372,13 ha, gdzie 294,04 ha to grunty skomunalizowane stanowiące 79 % całej powierzchni. Natomiast 21 % tj. 78,09 ha to grunt nabyty innym trybem, głownie umowami cywilno-prawnymi.

Od 1 października 2004 roku do 30 września 2005 roku nabyto teren o łącznej powierzchni 5,93 ha, natomiast zbyto 5,00 ha.

Stan gruntów wg sposobu nabycia i strukturę obrotu przedstawia tabeli nr 2.

Jednym z podstawowych zadań gmin określonych w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami jest tworzenie gminnego zasobu nieruchomości oraz prawidłowe gospodarowanie tym zasobem. Polega to przede wszystkim na sporządzaniu planów wykorzystania zasobu i przygotowywaniu opracowań geodezyjno - prawnych oraz projektowych, ewidencjonowaniu nieruchomości, zabezpieczeniu przed uszkodzeniem i zniszczeniem, dokonywaniu podziałów i wycen tych nieruchomości, zbywaniu nieruchomości, wykonywaniu czynności związanych z naliczeniem należności za nieruchomości udostępniane z zasobu jak również wyposażaniem tych nieruchomości - w miarę możliwości - w niezbędne urządzenia infrastruktury technicznej.

Zgodnie z nowymi uregulowaniami prawnymi (art. 24 ust. 1 ww. ustawy) do gminnego zasobu nieruchomości należą nieruchomości stanowiące przedmiot własności gminy i nie zostały oddane w użytkowanie wieczyste, oraz nieruchomości będące przedmiotem użytkowania wieczystego gminy.

Gminny zasób nieruchomości będący w posiadaniu Miasta to 280,93 ha z czego w bezpośredniej dyspozycji Urzędu Miejskiego znajdują się nieruchomości zajmujące obszar 158,70 ha. w tym część lotniska sportowego (49,69 ha) tj. 56,5%. Pozostały teren gminnego zasobu to nieruchomości oddane w trwały zarząd, użytkowanie, dzierżawę, administrację, użyczenie lub inną nietrwałą formę władania jak również nieruchomości stanowiące ciągi komunikacyjne.

Stan rozdysponowania gruntów przedstawia tabela nr 3.

Nieruchomości z zasobu gminnego wykorzystywane są do celów realizacji zadań gminy określonych w ustawie o samorządzie gminnym i ustawie o gospodarce nieruchomościami. Celami tymi są:

  • cele rozwojowe gminy
  • cele zorganizowanej działalności inwestycyjnej, a w szczególności realizacja budownictwa mieszkaniowego i związanej z tym infrastruktury technicznej
  • inne cele publiczne

Zasadniczą podstawą przeznaczenia i zasad gospodarowania terenem są miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego, mające rangę przepisu gminnego.

Mając na uwadze zadania gminy zgromadzono w zasobie nieruchomości grunty przeznaczone pod zabudowę w szczególności:

  • zabudowę przemysłową - 28,0 ha
  • zabudowę mieszkaniową - 9,7 ha

Gmina w swoich zasobach posiada również inne gruntu nie przeznaczone pod zabudowę a to:

  • tereny leśne - 27,0 ha
  • tereny rolne - 17,0 ha (w tym ogrody działkowe)

Ustawa o gospodarce nieruchomościami wprowadziła obowiązek przeprowadzenia powszechnej taksacji nieruchomości. Pozwoli to wraz z postępującymi pracami komunalizacyjnymi na określenie w latach następnych faktycznej wartości majątku gminy oraz bieżącej jej aktualizacji między okresami taksacji wg odpowiednich wskaźników.

Na dzień 30 września 2005 roku wartość rynkową posiadanych przez Gminę Miasta Nowego Targu nieruchomości szacuje się na kwotę 99,3 mln PLN (w tym grunt - 35,9 mln PLN).

OBRÓT NIERUCHOMOŚCIAMI

Zasady obrotu nieruchomościami gminy regulują przepisy zawarte w ustawie o samorządzie gminnym, ustawie o gospodarce nieruchomościami oraz Kodeksie cywilnym.

Obecne przepisy dopuszczają wszystkie formy obrotu nieruchomościami komunalnymi, w szczególności mogą być one przedmiotem sprzedaży, zamiany i zrzeczenia się, oddania w użytkowanie wieczyste, użytkowanie, zarząd, dzierżawę lub najem, użyczenie, a także mogą być obciążane ograniczonymi prawami rzeczowymi, wnoszone jako wkłady niepieniężne do spółek (aporty).

W obrocie nieruchomościami komunalnymi stosuje się wszystkie wyżej wymienione możliwości w zależności od rodzaju nieruchomości, przeznaczenia w planie zagospodarowania oraz ich wartości i przydatności dla Miasta.

Dotychczas podstawową formą uzyskiwania dochodów przez Gminę Miasta Nowego Targu z mienia komunalnego jest nietrwałe przekazywanie nieruchomości, głównie w dzierżawę i najem. W roku bieżącym struktura dochodów z mienia komunalnego przedstawia się następująco:

  • czynsze z dzierżawy i najmu - 62,41 % dochodów
  • sprzedaż i oddanie w użytkowanie wieczyste - 32,20 % dochodów
  • opłaty za użytkowanie wieczyste, trwały zarząd i użytkowanie - 5,02 % dochodów
  • inne - .0,37 %

Szczegółowe rozliczenie przedstawia tabela nr 4.

Sprzedaż majątku Miasta ogranicza się do minimum tj. do nieruchomości, które z różnych przyczyn nie mogą być zagospodarowane przez gminę, za wyjątkiem prywatyzacji lokali mieszkalnych w blokach komunalnych oraz sprzedaży gruntu użytkownikom wieczystym, co niejednokrotnie wymuszane jest przepisami prawa.

Miasto jest współwłaścicielem 27 bloków wielomieszkaniowych, w których znajduje się 1076 lokali mieszkalnych oraz 15 lokali mieszkalnych w innych budynkach. W ramach prywatyzacji sprzedano 631 mieszkań (w tym 60 mieszkań przed 1990 r), co stanowi 60 % zasobu lokalowego. W okresie sprawozdawczym sprzedano najemcom 11 lokali mieszkalnych - dla porównania sprzedaż lokali ich najemcom w odpowiednich okresach sprawozdawczych przedstawiała się następująco:

  • w 2003/04 roku - 20 mieszkań
  • w 2001/02 roku - 12
  • w 2000/01 roku - 19
  • w 1999/00 roku - 16
  • w 1998/99 roku - 54

Co roku przeznacza się fundusze na nabywanie nieruchomości w celu tworzenia gminnego zasobu nieruchomości.

Ogółem od 1990 roku nabyto lub uzyskano w drodze różnych czynności prawnych (bez komunalizacji) 83,62 ha terenu, z czego w 2005 roku (tj. od 1.X.2003 do 30.IX.2004) - 1,84 ha. Łącznie z przejęciem nieruchomości z mocy prawa w okresie sprawozdawczym własność gminnego terenu wzrosła o 5,93 ha.

Jednocześnie Miasto od 1990 roku utraciło własność 50,87 ha gruntu w tym w 2005 roku - 5,00 ha, na co w szczególności złożyły się :

  • sprzedaż nieruchomości - 4,17 ha
  • sprzedaż i przekształcenie prawa użytkowania wieczystego na własność - 0.62 ha
  • zwrot na rzecz byłych właścicieli - 0.21 ha

Stan mienia komunalnego, jego rozdysponowanie ulega ciągłym zmianom nie tylko na skutek planowanej gospodarki, lecz także w związku z narzuconymi ustawowymi przepisami jak np. uwłaszczenie przedsiębiorstw, spółdzielni oraz innych osób prawnych i fizycznych, reprywatyzacja nieruchomości, a ostatnio przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.

GOSPODARKA POZOSTAŁYM MIENIEM GMINNYM

Stan mienia komunalnego to nie tylko nieruchomości gruntowe, ale również pozostałe składniki aktywów trwałych, do których zaliczamy budynki, budowle, środki transportu, pozostałe środki trwałe, środki trwałe w budowie - czyli nakłady inwestycyjne do czasu ich rozliczenia oraz długoterminowe aktywa finansowe (udziały akcje) i należności długoterminowe.

Aktywa obrotowe lub inaczej majątek obrotowy obejmuje zapasy materiałów, środki pieniężne na rachunkach bankowych oraz należności krótkoterminowe.

Tabela nr 5 ilustruje mienie gminne wg wartości księgowej w podziale na miejskie jednostki organizacyjne, które z upoważnienia organu gminy dysponują tym majątkiem. Należy zaznaczyć, iż grunty ewidencjonowane są wartościowo i ilościowo tylko w ewidencji Urzędu Miasta, natomiast w tabeli pokazano powierzchnię gruntów w nieodpłatnym zarządzie (administracji) poszczególnych jednostek organizacyjnych.

Tabela nr 6 ilustruje wartość majątku jednostek samorządu terytorialnego wg zasad organizacyjnych tych jednostek tj. odrębnie majątek jednostek budżetowych a odrębnie majątek zakładów budżetowych. Zestawienie to zawiera dodatkowe informacje o zmianie wartości majątku w poszczególnych typach jednostek i typach majątku.

Tabela nr 7 ilustruje mienie gminne wg wartości księgowej netto oraz brutto. Wartość umorzenia jest elementem księgowego zmniejszenia wartości majątku. Kwota ta powinna być odkładana na odtworzenie zużytego majątku. W sferze budżetowej nie funkcjonuje jednak pojęcie amortyzacji, stąd wszystkie nakłady na odtworzenie majątku pochodzą z dochodów budżetowych.

Tabela nr 8 pokazuje wartość majątku trwałego w grupach jednostek organizacyjnych, w szczególności do poszczególnych składników tego majątku, a więc środków trwałych, inwestycji (środki trwałe w budowie) oraz długoterminowych aktywów finansowych (udziały, akcje) będących w posiadaniu miasta w innych jednostkach organizacyjnych. Należności długoterminowe to należności między innymi rozłożone na raty (wykup mieszkań komunalnych, gazyfikacja) oraz należności - zaległości zapisane w księgach wieczystych dłużników.

Tabela nr 8 tabela nr 9 ilustrują stan posiadania udziałów i akcji w spółkach własnych gminy i pozostałych.

Tabela nr 10 przedstawia stan posiadanej infrastruktury komunalnej i lokalowej miasta w danych technicznych.

Całe mienie komunalne zilustrowane w niniejszym opracowaniu stanowiące własność miasta jest majątkiem publicznym, dlatego też wszystkie czynności w zakresie gospodarowania nim, a w szczególności dotyczące ich obrotu podlegają szczególnym wymogom proceduralnym i formalnym, do których należy między innymi zasada przetargów i jawności obrotu co dokładnie określone jest w przepisach ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami - podstawowym akcie prawnym dotyczącym zasad gospodarowania nieruchomościami Skarbu Państwa i jednostek samorządowych.