RSS facebook
Dziś mamy: środę
- 14 listopada 2018 roku

318 dzień roku, 46 tydzień roku.
Wschód słońca: 7:48
Zachód słońca: 17:00

Imieniny obchodzą: Ścibor, Ścibora, Aga, Agata, Damian, Elżbieta, Emil, Emiliusz, Jozafat, Józef, Judyta, Kosma, Laurenty, Lewin, Serafin, Wszerad

Dzień Seniora
BIP Biuletyn Informacji Publicznej

ePUAP
Znajdź żłobek

Pogoda Serwis pogodowy IMGW
Miejski Ośrodek Kultury
Miejska Biblioteka Publiczna
Miejskie Centrum Sportu i Rekreacji
MMKS Nowy Targ
Nowy Targ - stolica Podhala miasto z 670-letnią historią, określane przez wszystkich Górali jako Miasto.

» więcej o mieście

Nasze Osiągnięcia

ISO

#ekoLiderzy2018

JP II Nowy Targ
Nad Dunajcem
Album-Ocalic
NT Szlak Rowerowy
Rowerowy Nowy Targ
PAP Samorząd
Miejska Orkiestra
nowytarg24.tv
PPWSZ
NFOŚiGW
Czyste spalanie
Amazonki
Fundacja im. A. Worw
Aeroklub
WKU Nowy Targ
Pakiet dla średnich
Malopolska

Google Translate - tłumaczenie maszynowe strony:

           
Aktualnie stronę ogląda osób: 81

Wyprawa solnym szlakiem z Wieliczki na Orawę (transport soli wozem)
Muzeum Żup Krakowskich od ponad 50 lat zajmuje się problematyką solną. Wyniki badań naukowych prezentowane są nie tylko w formie wystaw i publikacji, ale także poprzez imprezy plenerowe i rekonstrukcje historyczne.
Tym razem mają Państwo wyjątkową okazję uczestniczenia w wyprawie odtwarzającej dawny szlak handlowy z Wieliczki na Orawę.
 Grupa kupców solnych, przemierzających trakt handlowy drewnianym wozem, powiezie wielicką sól, tak jak to czyniono w średniowieczu. Ze względu na szczególny towar, towarzyszyć im będzie eskorta zbrojnych z Drużyny Wojów Wiślańskich "Krak", dających odpór chętnym do szybkiego wzbogacenia się. W miejscowościach położonych wzdłuż trasy odbędą się liczne imprezy towarzyszące.
Zakończenie wyprawy nastąpi podczas festynu w Jabłonce, na którym zostanie otwarty turystyczny szlak solny na Orawie.

Dzięki rozpoczęciu wydobycia soli kamiennej w Bochni i Wieliczce (od 2. połowy XIII w.) Małopolska uzyskała pełne pokrycie swego zapotrzebowania na sól. Obfitość soli umożliwiła nadto jej eksport do innych dzielnic kraju oraz za granicę: na tereny, gdzie odczuwano dotkliwy brak tej niezbędnej przyprawy i zarazem - podstawowego niegdyś środka konserwacji mięsa, ryb i nabiału. Należała do nich Orawa.
Najstarszym źródłowym śladem eksportu soli z Małopolski na Orawę jest dokument króla Węgier Beli IV z 1265 r. Nakazywał on kupcom Liptowa - pół-nocnosłowackiego regionu na rubieżach ówczesnego państwa węgierskiego - płacenie cła wwozowego od polskiej soli w przygranicznej komorze celnej w Twar-doszynie na Orawie. Postanowienia traktatu między królami Węgier Ludwikiem i Polski Kazimierzem Wielkim (z 1354 r.) zapewniły kupcom słowackim i polskim swobodny dowóz soli wielickiej na ziemie płn.-zach. Słowacji, w tym - Orawy. Odtąd przez ponad 500 lat - z małymi przerwami - sól ta była głównym artykułem handlowym transportowanym poza południowe granice Polski. W wiekach XIV-XVI przybywający stamtąd kupcy musieli w Wieliczce uiszczać należność za sól w złotych monetach. Dostarczali oni żupie wysokogatunkowe żelazo węgierskie używane do produkcji narzędzi górniczych. W czasie pobytu w żupie przyjezdni kupcy otrzymywali bezpłatne posiłki.
Pradawny trakt solny na Orawę już od XIV w. wiódł z Wieliczki do Myślenic, skąd kierował się na południe aż do Nowego Targu - miasta lokowanego w 1346 r. na skrzyżowaniu dróg. Następnie docierał do Czarnego Dunajca, i tam zmierzał do komory celnej w Twardoszynie bądź przez Suchą Horę, bądź przez Jabłonkę, gdzie przypuszczalnie już w 1368 r. znajdowała się polska strażnica nadzorująca handel solny w strefie przygranicznej. Zapewne wtedy też Zamek Orawski uzyskał od króla polskiego coroczną darowiznę soli „za przepuszczanie kupców słowackich jadących do Wieliczki w celu zakupu soli".
W XVI w. przewoźnicy soli (prasołowie) coraz częściej lekceważyli przymus drogowy na głównym trakcie, omijając Nowy Targ zakazaną drogą przez Jordanów, Sidzinę, Toporzysko, Spytkowice, Rabę Wyżną i Lasek. Nie pomogły zakazy królewskie i uzyskanie przez Nowy Targ w 1593 r. prawa składu soli wielickiej, gdzie mieli ją odtąd nabywać kupcy z zagranicy. Turzonowie bowiem - twórcy Państwa Orawskiego w XVI w., założyli pod koniec stulecia konkurencyjny skład tej soli w Jabłonce. Wyszedł on zwycięsko z rywalizacji ze składem nowotarskim. W XVII w. skład w Jabłonce przejmował już prawie cały eksport soli z żupy wielickiej na Orawę. Przewożono ją wówczas na ogół drogą, jaka pokrywa się obecnie z szosą od Zaborni przez Spytkowice, Podwilk i Orawkę ku granicy słowackiej. U schyłku XVIII w., za rządów cesarza Austrii Franciszka I, drogę tę poszerzono.

Sól dostarczaną z Wieliczki stanowiły tzw. „bałwany słowackie" - foremne bryły soli kamiennej o wadze ok. 600 kg. Przywożono je na Orawę wozami dwu- lub czterokonnymi, na które ładowano przeważnie po 2 bałwany. W XVII w. transportowano tam bałwany, zwane „góralskimi". Były one trzykrotnie cięższe od poprzednich.
Po sól wyruszano w zimie i lecie, gdy drogi stawały się łatwiej przejezdne. Sól przed deszczem chroniło płótno rozpięte nad wozem. Zależnie od pogody i stanu dróg przewóz soli z Wieliczki do Jabłonki trwał kilka dni. Podróżowano w dzień, zatrzymując się na noc w przydrożnych karczmach, obok których stały stajnie diakoni.
Dla większego bezpieczeństwa kupcy i przewoźnicy soli formowali karawany złożone z wielu wozów. Wliczając konwojentów ładunku, w transporcie takim uczestniczyło nawet 50 ludzi.
Uprawiany od średniowiecza eksport soli z Wieliczki na rynki pozakrajowe odbił się korzystnie na rozwoju sieci drożnej i osadnictwa na Orawie. Sprzyjał on także utrzymywaniu bliskich kontaktów Orawian z ich sąsiadami z północy i południa.

dr Józef Piotrowic

Aktualizacja: 13-07-2011r.
Oglądane: 13325 razy

Print Wersja do druku








Urząd Miasta Nowy Targ, 34-400 Nowy Targ ul. Krzywa 1, tel. 18 2611200
© 2009 Informatyka - Jeżeli widzisz błąd na stronie napisz o tym do nas
Polityka cookies i innych podobnych technologii
Klauzula informacyjna RODO
SLE