RSS facebook
Dziś mamy: czwartek
- 14 grudnia 2017 roku

348 dzień roku, 50 tydzień roku.
Wschód słońca: 8:27
Zachód słońca: 16:41

Imieniny obchodzą: Alfred, Arseniusz, Izydor, Naum, Pompejusz, Sławobor, Spirydion

BIP Biuletyn Informacji Publicznej

ePUAP

Pogoda Serwis pogodowy IMGW
Mapa Monitoringu powietrza
Jubileuszowy Kalendarz Imprez - 670 lat Nowego Targu
Miejski Ośrodek Kultury
Miejska Biblioteka Publiczna
Miejskie Centrum Sportu i Rekreacji
MMKS Nowy Targ
Nowy Targ - stolica Podhala miasto z 670-letnią historią, określane przez wszystkich Górali jako Miasto.

» więcej o mieście

Nasze Osiągnięcia

ISO

SLE

EKOlogiczna Gmina

Więcej Niż Energia

JP II Nowy Targ
Nad Dunajcem
Album-Ocalic
NT Szlak Rowerowy
Rowerowy Nowy Targ
PAP Samorząd
Miejska Orkiestra
nowytarg24.tv
PPWSZ
NFOŚiGW
Czyste spalanie
Amazonki
Fundacja im. A. Worw
Aeroklub
WKU Nowy Targ
Malopolska

Google Translate - tłumaczenie maszynowe strony:

           
Aktualnie stronę ogląda osób: 94

Szwedzi na Podhalu

Gazeta Podhalańska Nr 24 – 26, 16 lipca 1933 r.

Szwedzi na Podhalu

Najazd szwedzki na Polskę w latach 1655 – 1657 jest z jednej strony jasną kartą nielicznych bohater ów walki, z drugiej strony jednak wykazuje historycznie taki upadek moralności i godności obywatelskiej możnowładców i idącego za tymi ogółu szlacheckiego, że jedynie ostatnie lata Sasów i okres przedrozbiorowy można z nimi porównywać. Od wstąpienia na tron szwedzki Karola Gustawa 16 czerwca 1654 r. starcie między Szwecją a Polską wisi na włosku ! Powodem długoletni spór rodzinny Wazów o koronę polską i szwedzką, nadto niezadowoleni magnatów z Jana Kazimierza, a przytem i knowania dyssydentów. To też po nieudanych pertraktacjach, korzystając z zamieszek kozacko – tatarskich i wyczerpania Polski walką z Chmielnickim, rozpoczyna Szwecja olbrzymie zbrojenia. Król Jan Kazimierz orientuje się dość późno, zwołuje sejm,który w dopiero w obliczu niebezpieczeństwa uchwala pospolite ruszenie i żołnierza łanowego. Tymczasem Szwedzi już w pierwszych dniach lipca lądują na Pomorzu i rozpoczyna się pogrom i.......... haniebna zdrada !

Dnia 25 lipca poddaje się Ujściem nad Notecią, zgromadzone tamże pospolite ruszenie szlacheckie, podając tył w sromotnej rozsypce ! 17 sierpnia podaje się woj. sieradzkie, a 19 sierpnia Janusz Radziwił zrywa unię z Koroną i poddaje Litwę królowi szwedzkiemu, zdradzając prawowitego króla. Jan Kazimierz ucieka do Krakowa, 20 sierpnia poddaje się Warszawa. Tysięczne rzesze pancernych rajtarów, olbrzymich, wyćwiczonych doskonale muszkieterów, wojska szwedzkie i najemne, przeważnie Niemcy i Szwajcarzy rozlewają się niczym fale potopu po całej Polsce.

Wspiera ich zdrada, poparcie innowierców i kompletny brak odporu. To też już z początkiem września i Kraków staje się dla Jana Kazimierza niebezpieczny, opuszcza go przeto zdając obronę Czarneckiemu, a sam rusza ku Tarnowu poprzez Niepołomice i Bochnię ! Pędzi za nimi sam Karol Gustaw, zajmuje obronny Wiśnicz z 35 działami i atakuje wojsko koronne. 23 września rozbija w puch. Jan Kazimierz skręca nagle niepostrzeżenie na południe obok Wiśnicza i uchodzi pościgu szwedzkiego. Szybko posuwa się szczupły orszak na Lipnicę , Czchów, Kurów ku Podhalu !

A Podhale nadsłuchuje w trwodze ! Jedyna to drobna połać kraju, niezajęta dotąd przez wroga. Nadsłuchuje obronny Nowy Sącz i Nowy Targ, wysoki Czorsztyn i rogata Muszyna. Leży na swej spiskiej Lubowli wierny królowi marszałek Lubomirski. Broni się daleka Częstochowa, ale o jej przyszłej sławie nikomu jeszcze nie wiadomo ! Nowy Sącz rozwija działalność ku obronie: naprawia bramy, pobija mury nowymi gontami, zaopatruje działa w nowe łożyska, naprawia hakownice i muszkiety. Mieszczanie i sławetni rajcy nie upadają na duchu, ale myślą o obronie.

W połowie lipca zostaje też urządzona nadzwyczajna „monstra” czyli „okazowanie zbrojne”. A że niebezpieczeństwo wielkie skrzykuje miasto ...... chłopów z poddanych miastu wiosek podmiejskich ! Mieszczanie i chłopi ramię w ramię przygotowują się do obrony swej ziemi. Lubomirski obsadził Czorsztyn swoją piechotą spiską z Lubowli, złożoną z chłopów spiskich, biskup krakowski na gwałt uzbraja nową wołoską dragonję. Żywiec radłby się zbroić, ale dokuczają mu szwedzkie podjazdy. Zaczyna się gorąco.....

Tymczasem 27 września wieczorem, niespodziewanie zjeżdża do Nowego Sącza Jan Kazimierz. Przy osobie króla znajduje się jeno oboźny Potocki, kilku senatorów, skromny dwór i drobny oddział dragonji. Wiezie król skarbiec koronny, który pilnuje pokojowiec Woli, jedzie kilkunastu znacznych jeńców szwedzkich, między nimi komendant późniejszy zajętego Nowego Sącza Jerzy Forgwell. Wjeżdżającego wieczorem przy pochodniach króla wita duchowieństwo i ludność, a król nocuje na zamku. W nocy wraca galopem pod przewodnictwem kilku mieszczan oddziałek dragonii do Knurowa, aby tam zniszczyć prom na przewozie, który mógłby służyć pościgowi. Prom jest na drugim brzegu, więc w wodę rzuca się bezimienny bohater - chłop, przepływa Dunajec i dostawia prom, który zostaje zniszczony. Wdzięczne miasto wynagradza chłopa 1 zł., a także i dragonów. Ale nazwisko zaginęło. Następnego dnia opuszcza Jan Kazimierz Nowy Sącz, jadąc przez Stary Sącz, Łącko, Krościenko do Czorsztyna, gdzie go oczekuje Lubomirski. Zaraz po nim przyjeżdżają biskup krakowski Piotr Gębicki z bratem i hetmanowa Lanckorońska, w drodze do Muszyny. Król postanawia uciekać na Śląsk, gdzie bawi już królowa, nuncjusz i dostojnicy kościelni i państwowi. Wybiera drogę na Nowy Targ i Jabłonkę, bo na Żywiec jest niebezpiecznie. I słusznie, bo prawie w tym czasie wypada od Krakowa gen. Krzysztof Koenigsmark, zajmuje Żywiec, aby przeciąć drogę Janowi Kazimierzowi. Szczęście, król obrał inną, bezpieczną drogę wśród....... Podhalan !

Stanisław Klemensiewicz

Aktualizacja: 19-06-2006r.
Oglądane: 5152 razy

Print Wersja do druku
Inne podstrony z tej kategorii:








Urząd Miasta Nowy Targ, 34-400 Nowy Targ ul. Krzywa 1, tel. 18 2611200
© 2009 Informatyka - Jeżeli widzisz błąd na stronie napisz o tym do nas
Polityka cookies i innych podobnych technologii
SLE