RSS facebook
Dziś mamy: środę
- 13 grudnia 2017 roku

347 dzień roku, 50 tydzień roku.
Wschód słońca: 8:26
Zachód słońca: 16:41

Imieniny obchodzą: Lucja, Łucja, Otylia, Włodzisława

BIP Biuletyn Informacji Publicznej

ePUAP

Pogoda Serwis pogodowy IMGW
Mapa Monitoringu powietrza
Jubileuszowy Kalendarz Imprez - 670 lat Nowego Targu
Miejski Ośrodek Kultury
Miejska Biblioteka Publiczna
Miejskie Centrum Sportu i Rekreacji
MMKS Nowy Targ
Nowy Targ - stolica Podhala miasto z 670-letnią historią, określane przez wszystkich Górali jako Miasto.

» więcej o mieście

Nasze Osiągnięcia

ISO

SLE

EKOlogiczna Gmina

Więcej Niż Energia

JP II Nowy Targ
Nad Dunajcem
Album-Ocalic
NT Szlak Rowerowy
Rowerowy Nowy Targ
PAP Samorząd
Miejska Orkiestra
nowytarg24.tv
PPWSZ
NFOŚiGW
Czyste spalanie
Amazonki
Fundacja im. A. Worw
Aeroklub
WKU Nowy Targ
Malopolska

Google Translate - tłumaczenie maszynowe strony:

           
Aktualnie stronę ogląda osób: 131

Młodzież gimnazjum nowotarskiego we walce o niepodległość.
„Gazeta Podhalańska”, Nr 45, 8 listopada 1931, s. 2

Młodzież gimnazjum nowotarskiego we walce o niepodległość.

Po dwuwiekowej prawie niewoli naród polski nie przywykł do panowania ciemiężcy, nie mógł pogodzić się z utratą niepodległości i niezależności, żył wspomnieniami lat powstańczych i czekał głosu surm bojowych, by upomnieć się o swe prawa. Przyszły pierwsze dni sierpnia 1914 r. i przyniosły wybuch wojny światowej, która innym narodom zguba groziła, a Polsce niepodległość przynieść mogła. Nie mieliśmy nic do stracenia.

Jeżeli jednak ogół społeczeństwa polskiego, chociaż było no rozbite na trzy obozy, 3 orjentacje, pragnął wojny, to przede wszystkiem dążył do niej młodzież, najbardziej rwąca się do czynu, do poświęceń gotowa. A może mało gdzie ta wojna odbiła się tak głośnem echem zapału, poświęcenia i ofiarności, jak u nas na Podhalu, żyjącem tradycją śpiących rycerzy, tradycja umiłowanej ślebody. Najważniejszym tego dowodem był ofiarny czyn młodzieży gimnazjum nowotarskiego, chlubnie zapisanej w dziejach walki o niepodległość, który dziś, jako wzór i świetną dla nas tradycję, jako dowód szacunku i uznania wobec jej spadkobierców podaję. Ruch militarny, wszczęty w Polsce kilka lat przed wojną, a kierowany w Małopolsce wprawna ręką z Krakowa i Lwowa, porwał na Podhalu, jak górski potok wszystkich, w których polskie – rycerskie biło serce, przedewszystkiem zaś młodzież tutejszego gimnazjum. Już od r. 1911 brała ona czynny udział w polowych drużynach sokolich i sama organizowała drobne oddziały. Zapał ten udzielał się młodzieży wiejskiej, zwłaszcza, że uczniowie propagowali podczas świąt i wakacyj ideę niepodległości wśród swej braci rolnej, tworząc, lub pomagając innym przy organizowaniu oddziałów „Strzelca” i „Drużyn Strzeleckich”.

Gdy nadszedł wreszcie upragniony moment walki znaczna część młodocianych bohaterów ruszyła z Nowotarską Drużyną Strzelecką na miejsce zbiórki do Krakowa, inni zgłosili się do Sokoła, który czekał tylko rozkazu mobilizacyjnego. Pozatem młodzież w akcji werbunkowej czynnie pomagała, budząc płomiennem słowem w zapadłych osiedlach górskich część walki i sama licznie wstępowała do Legjonów. Pod koniec roku szk. 1914/15 około 50 uczniów walczyło w Legjonach za sprawę ojczystą, tylu, ile nasz Zakład mógł dać zdolnych do noszenia broni. W tym samym roku 3 zginęło: Jachymiak, Latko i Skubisz we walkach karpackich, 3 otrzymało ciężkie rany, a 1 dostał się do niewoli rosyjskiej.

Poza udziałem we walce orężnej pracowała młodzież gimnazjum nowotarskiego na polu humanitarno – społecznem. Należała do straży obywatelskiej, pomagała gromadnie rodzinom pozbawionym przez wojnę siły roboczej, pielęgnowała rannych i chorych w szpitalu Czerwonego Krzyża, umieszczonym w budynku gimnazjalnym.

Przyszedł rok szkolny 1915/16, z którego sprawozdanie wymienia uczniów raczej według pułków, w których służyli i walczyli, niż klasami.

Przy poborze wzięto do wojska 25, do legjonów dobrowolnie wstąpiło 7-miu uczniów. W roku tym zginęli: Łucki Jan, legjonista, maturzysta z r. 1914 2 lipca pod Tarłowem, Mucha Roman, legjonista, uczeń IV kl. 11 września 1915 pod Tarnopolem, Huttman Joachim, uczeń VI kl. jednoroczny, plutonowy we wojsku austrjackiem, odznaczony po śmierci krzyżem żelaznym, ranny pod Chełmem zmarł 3 sierpnia w Krasnym Stawie, Pastor Szymon odznaczony za waleczność srebrnym medalem zginął w czerwcu 1915 pod Samborem, Czaja Bronisław ucz. kl. VI, legjonista, później żołnierz w wojsku austr. zginął w r. 1915, miejsce śmierci ani data niewiadome, Józef Bartuś Obrochta ucz. kl. VIII, podchorąży w legjonach, padł 7 listopada 1915 w ataku na pozycje rosyjskie pod Kościelnówką ugodzony kulą w głowę tuż przed drutami rosyjskiemi, Długopolski Maciej, żołnierz polski w armji austjackiej, koło Buczacza, data śmierci nieznana i Chorążak Romuald, uczeń VII kl., w ofenzywie pod Gorlicami. Oprócz tego 8-miu zginęło bez wieści, lub dostało się do niewoli rosyjskiej.

Młodzież nasza nie kryła się przed niebezpieczeństwem, lecz śmiało i bez obawy o swe życie szła na wroga. Dowodów na to nie trzeba szukać. Ledwie rok minął od ich wymarszu, pominąwszy śmierci pokłosie, 22 awansowało na polu walki do rangi porucznika, chorążego lub kadeta, a 24 zostało odznaczonych orderami za waleczność, z czego Patla Stanisław czterokrotnie, Ciążyński Bolesław dwukrotnie odznaczony. Rok trzeci wojny wszechświatowej zapisał się, jak i poprzednie złotemi zgłoskami w kronice naszego zakładu przez powołanie pod broń 28, dobrowolnie wstąpienie do Legjonów 12 uczniów. Śmierć zabrała w tym roku dwóch tylko, ale bardzo lubianych uczniów – Szopińskiego Józefa, sierżanta i uczestnika wszystkich walk I-ej Brygady, który zmarł z wyczerpania, unosząc karabin maszynowy, byleby tylko nie oddać go w ręce nieprzyjaciół i Plinkiewicza Eugeniusza poległego na froncie rosyjskim w przeddzień zamierzonego powrotu do Nowego Targu. Jakiem uznaniem cieszyli się uczniowie gimnazjum nowotarskiego w Legjonach, świadczy, obok 6 awansów i 2 odznaczeń z tego roku, list pułkownika Legjonów, w którym stwierdza on, że wykształcona w naszym zakładzie młodzież podhalańska dzięki kierownictwu profesorów dobrze zasłużyła się ojczyźnie, za co wyraża Dyrekcji pełny szacunek i wdzięczność. W r. 1917 pobrano do wojska 18 nowych uczniów, w tym samym roku zginął nadporucznik Władysław Nowobilski odznaczony orderem „signum laudis”, a nadto odznaczono 3-ch za waleczność. Społeczeństwo dobrze wiedziało , że żołnierz ten – to jego członek, jakże mogła o tem zapomnieć młodzież, która widziała w nim ponadto wczorajszego kolegę z ławy szkolnej. Gdy więc tamci walczyli o wolność i krwią swoją okupywali niepodległość, poza frontem uczniowie naszego gimnazjum chętnie oddawali się każdej pracy któraby ratowała żywotność społeczeństwa i dała mu siły do korzystania z owoców krwi żołnierza. I ta wspólna wytężona ofiarna praca przynosiła jako wynik niepodległość Polski. Nasz zakład, śmiało można powiedzieć, dobrze spełnił swój obowiązek, może on sam o sobie powiedzieć „Magna pars fui”. Nie danem nam było jednak odetchnąć po tylu trudach. Gdy niepodległość nasz, zdało się, była już ugruntowana, spadła na młode państwo od wschodu nawała bolszewicka. I znowu ofiarny czyn młodzieży polskiej nie dopuścił do upadku, a nasi poprzednicy w tutejszem zakładzie byli jednymi z pierwszych, którzy stanęli pod sztandarami Orła Białego.

Tak przedstawia się bilans krwi, złożonej przez młodzież tutejszego gimnazjum na ołtarzu ojczyzny. Przedstawiłem nagłe fakty, bo czyny tutaj mówią same za siebie. Czyn ofiarny nie mógł i nie powinien zginąć w niepamięci dziejowej, a któż, jak nie my, będziemy o nim pamiętać, którzy znamy jeszcze wielu z tych bohaterów? To nasza własna tradycja, której strzec jak oka w głowie musimy. Dlatego z szacunkiem i czcią odnosimy się do owocu ich pracy, niepodległości i nie mogąc brać udziału we walce o nią postarajmy się rozwinąć go, byśmy i o sobie mogli powiedzieć, że spełniliśmy swe zadanie.

Lisiński Michał

Aktualizacja: 19-06-2006r.
Oglądane: 5322 razy

Print Wersja do druku
Inne podstrony z tej kategorii:








Urząd Miasta Nowy Targ, 34-400 Nowy Targ ul. Krzywa 1, tel. 18 2611200
© 2009 Informatyka - Jeżeli widzisz błąd na stronie napisz o tym do nas
Polityka cookies i innych podobnych technologii
SLE