RSS facebook
Dziś mamy: środę
- 13 grudnia 2017 roku

347 dzień roku, 50 tydzień roku.
Wschód słońca: 8:26
Zachód słońca: 16:41

Imieniny obchodzą: Lucja, Łucja, Otylia, Włodzisława

BIP Biuletyn Informacji Publicznej

ePUAP

Pogoda Serwis pogodowy IMGW
Mapa Monitoringu powietrza
Jubileuszowy Kalendarz Imprez - 670 lat Nowego Targu
Miejski Ośrodek Kultury
Miejska Biblioteka Publiczna
Miejskie Centrum Sportu i Rekreacji
MMKS Nowy Targ
Nowy Targ - stolica Podhala miasto z 670-letnią historią, określane przez wszystkich Górali jako Miasto.

» więcej o mieście

Nasze Osiągnięcia

ISO

SLE

EKOlogiczna Gmina

Więcej Niż Energia

JP II Nowy Targ
Nad Dunajcem
Album-Ocalic
NT Szlak Rowerowy
Rowerowy Nowy Targ
PAP Samorząd
Miejska Orkiestra
nowytarg24.tv
PPWSZ
NFOŚiGW
Czyste spalanie
Amazonki
Fundacja im. A. Worw
Aeroklub
WKU Nowy Targ
Malopolska

Google Translate - tłumaczenie maszynowe strony:

           
Aktualnie stronę ogląda osób: 110

Po objeździe Podhala

Gazeta Podhalańska Nr 46 z dnia 13 listopada 1932 r.

Po objeździe Podhala

Dalszym tematem obrad pozjazdowych w dniu 2 i 12 października br. w Zakopanem i Krakowie była sprawa ochrony zabytków Podhala. Niektóre te zabytki znane są powszechnie i szeroko , jak np. kościółek drewniany w Dębnie, w Nowym Targu (św. Anny), Zakopanem, Łopusznie, Harklowej, Rabce, Białce, Jurgowie, Trybszu, Orawce, kapliczki i figury przydrożne. Inne zabytki są mniej znane , a nie mniej cenne i wartościowe.

Gdzie indziej jak np. w starym kościółku w Rabce lub u ks. Świstka w Niedzicy można znaleźć wartościowe muzeum artystycznych wyrobów starej wytwórczości ludowej (części ubrania, obrazy na szkle, piękne sprzęty domowe, instrumenty muzyczne, broń, garnuszki, miski, stoły, stołki, ule, warsztaty, ozdoby domu lub sprzętów domowych, przybory do obchodu zwyczajnych obrzędów (szopka, turoń, podłazy, gwiazda) itp. przedmioty, które nieraz poniewierają się po „na izbie” i strychu jako bezwartościowy rupieć, a tymczasem dla nauki, dla badaczy staroświeckiego życia naszych przodków mają one wielkie znaczenie.

Dobrze jest, jeżeli takie wartościowe przedmiot z najbliższej okolicy zgromadzi się w jednem miejscu i umieści je np. w starym kościółku, bo i kościół ten się przez to ożywi i te przedmioty uchroni się od zaprzepaszczenia. Goście zwiedzający takie muzeum, będą składali pewne datki, z czego można by konserwować kościółek i nabywać nowe przedmioty. Grozi jednak niebezpieczeństwo ognia dla muzeum w drewnianym zabudowaniu, a wtedy szkoda była by podwójna, bo i budynku i zebranego materiału. Nie zdecydowano się jeszcze, co jest lepsze – czy tworzenie muzeów w pewnych miejscowościach o charakterze lokalnym, czy też umieszczenie zbiorów w jednym centralnym, w domu murowanym w Zakopanem lub Nowym Targu, lub Nowym Sączu. To jedno jest pewne, ze nie należało by oddawać wartościowych przedmiotów przygodnym zbieraczom, bo wtedy one przepadają dla danej okolicy.

Mimochodem wspomnę, co stwierdziłem przypadkiem z przykrością na miejscu , że najmłodsze pokolenie nie wie nic o istnieniu takiego muzeum w miejscu rodzinnym. A szkoda, wielka szkoda. Wierzę, że to się wnet odmieni. Zwiedzająca muzeum młodzież szkolna nauczy się szanować zabytki przeszłości.

Obok kościołów, kapliczek, i figur przydrożnych (frasobliwy Pan Jezus), muzeów, widzieliśmy także domy stare, jak np. dom Moniaków w Zubrzycy, lub tzw. dwór w Dzianiszu z długowiecznym dębem, który ma w obwodzie 6 m i 20 cm, liczy według oceny prof. UJ Dra Szafera przeszło tysiąc lat, a nie wygląda wcale na staruszka. Takich starych drzew jest na Podhalu dużo także w Trybszu, Jurgowie i Białce.

Wielką wartość naukową mają dalej na Podhalu Skałki w Nowej Białej na przełomie Białki oraz w Szaflarach w kamieniołomie. Zniszczenie tych zabytków na eksploatację kamienia przyniosłoby większą szkodę ogólną, niż pożytek jednostki. Rozumiejąc to p. Burmistrz Rajski zgodził się chętnie na zinwentaryzowanie Skałki w Szaflarach.

Do cennych zbytków Podhala należą też spotykane jeszcze tu i ówdzie: olejarnie, folusze i „browary” domowe.

Do tych bardzo cennych rzeczy, które należało by wciąż ochraniać i ratować przed zanikiem należy też strój góralski, gwara góralska, pieśni i muzyka góralska.

Jakże przykrego doznaliśmy wrażenia na odpuście w Zubrzycy na Orawie, gdzie mimo licznego zebrania Orawiaków na odpuście nie ujrzeliśmy ani jednego oryginalnego stroju orawskiego. Wiemy o tem, że strój góralski jest drogi, wiemy, że z upadkiem hodowli owiec i pasterstwa idzie w parze zanik stroju góralskiego, a pojawienie się tandety „cajgowej” z jarmarku, ale wiemy też, że góral budzi zainteresowanie i zajęcie tylko w swoim stroju góralskim., a w „cajgowych” portkach i „kabocie” jest „fabrycorzem”.

Fiakier zakopiański czy poroniński i przewoźnik pieniński na Dunajcu w dobrze zrozumianym własnym interesie ubiera się honornie tylko po góralsku.

Tak, jak strój, tak samo, a może jeszcze więcej trzeba pielęgnować swoją mowę, muzykę, i śpiewki, nie wstydzić się jej, nie amerykanizować, bo to głupstwo śmieszne i brzydkie.

Komitet zamierza wydać mapę z oznaczeniem miejscowości , gdzie i co jest godnego widzenia i słyszenia i zwiedzenia. To przyczyni się do ożywienia ruchu letniskowego w danych miejscowościach na Podhalu.

Dobrze by też było, by w każdej wsi, gdzie jest jakaś osobliwość, było to podane do wiadomości przejeżdżających lub przechodzących na osobnej tablicy przy wejściu do wsi. A może znajdą się po wsiach ludzie piśmienni, którzy podadzą do Związku Podhala wykaz rzeczy osobliwych (dom, kaplicę, drzewo i tp.) o których jeszcze szerszy świat nic nie wie? To może być tylko z pożytkiem dla gminy. To także pole do pracy dla Związku Podhalan

Zachemski Jakób

Aktualizacja: 25-11-2009r.
Oglądane: 2785 razy

Print Wersja do druku
Inne podstrony z tej kategorii:








Urząd Miasta Nowy Targ, 34-400 Nowy Targ ul. Krzywa 1, tel. 18 2611200
© 2009 Informatyka - Jeżeli widzisz błąd na stronie napisz o tym do nas
Polityka cookies i innych podobnych technologii
SLE